Kontrakt to‘lovidan 12% qaytarib olish tartibi va qonuniy asoslari
O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksiga asosan, oliy o‘quv yurtlarida ta’lim olish uchun qilingan to‘lovlardan 12 foiz miqdorida soliq chegirmasi olish huquqi mavjud. Bu talaba yoki uning oila a’zolariga to‘langan summaning bir qismini rasman qaytarib olish imkonini beradi.
Huquqiy asos: Soliq kodeksining 378-moddasi
Soliq kodeksining 378-moddasi 16-bandiga ko‘ra, O‘zbekistonning oliy ta’lim tashkilotlarida ta’lim olish (o‘zi, 26 yoshga to‘lmagan farzandlari yoki turmush o‘rtog‘ining ta’lim olishi) uchun yo‘naltiriladigan daromadlar soliqqa tortilmaydi.
Bu imtiyozdan kimlar foydalana oladi?
Soliq chegirmasi to‘lovni amalga oshirgan va rasmiy daromadga ega bo‘lgan shaxslarga beriladi:
-
Talabaning o‘zi — agar u rasmiy ish joyida ishlasa;
-
Ota-onasi — agar farzandi 26 yoshga to‘lmagan bo‘lsa;
-
Turmush o‘rtog‘i — o‘z juftining o‘qishi uchun to‘lov qilganda (yosh cheklovisiz).
Eslatma: Agarda kontrakt "tanish-bilish" orqali emas, balki rasmiy ishlamaydigan ota-ona tomonidan to‘lansa va ular daromad solig‘i to‘lamasalar, bu summani qaytarib olish imkoni bo‘lmaydi.
Qaytarib beriladigan summa miqdori
Chegirma miqdori to‘langan kontrakt summasining 12 foiziga teng.
-
Misol: Bir yillik kontrakt 12 000 000 so‘m bo‘lsa, davlat sizga 1 440 000 so‘m mablag‘ni qaytaradi.
Kerakli hujjatlar ro‘yxati
Soliq organlariga yoki ish joyiga taqdim etish uchun quyidagilar talab qilinadi:
-
OTM bilan tuzilgan shartnoma (kontrakt) nusxasi.
-
To‘lov amalga oshirilganini tasdiqlovchi kvitansiya (bank to‘lovi yoki elektron chek).
-
Qarindoshlikni tasdiqlovchi hujjatlar (pasport, tug‘ilganlik haqida guvohnoma yoki nikoh guvohnomasi).
Pulni qaytarish usullari
Hozirda bu jarayon to‘liq raqamlashtirilgan:
-
Ish joyi orqali: Kontraktni to‘g‘ridan-to‘g‘ri maoshingizdan o‘tkazsangiz, daromad solig‘i o‘sha zahoti ushlab qolinmaydi.
-
Onlayn deklaratsiya orqali: Agar bankdan o‘zingiz to‘lagan bo‘lsangiz, keyingi yilning 1-apreliga qadar my.soliq.uz portali orqali onlayn ariza topshirasiz. Mablag‘ 15-30 kun ichida ko‘rsatilgan plastik kartangizga tushib keladi.
Xulosa: Ushbu imtiyoz nafaqat davlat, balki litsenziyaga ega barcha nodavlat va xorijiy OTMlar uchun ham amal qiladi. Bu — fuqarolarning qonuniy huquqi bo‘lib, oilaviy byudjetni tejashda muhim ahamiyatga ega.