10 yoshda astrofizika: Qozog‘istonda 5-sinf o‘quvchisi repetitorsiz “yosh olim”ga aylandi

Qozog‘istonning Oqtov shahrida istiqomat qiluvchi 5-sinf o‘quvchisi Akim Karaman bugun ko‘pchilikning diqqat markazida. U tengdoshlari kabi bo‘sh vaqtini ijtimoiy tarmoqlarda behuda sarflamaydi, aksincha, kimyo, tarix va astrofizika sirlarini mustaqil o‘rganadi. Repetitorlarsiz va qimmatbaho kurslarsiz yuksak intellektga erishayotgan yosh iste’dodning muvaffaqiyat siri nimada?

Oilaviy muhit va Tetis okeanining sirlari

Akimning ilm-fanga bo‘lgan muhabbati oiladagi intellektual muhitdan boshlangan. Uning bobosi neft-gaz sohasi muhandisi bo‘lib, nabirasiga bolaligidan geografiya va tabiat qonuniyatlari haqida so‘zlab bergan. Bobosi Akim 5 yoshligida vafot etgan bo‘lsa-da, uning hikoyalari bolada o‘chmas taassurot qoldirdi.

Bundan tashqari, onasi Aykerim tarix o‘qituvchisi, amakisi esa geografiya ishqibozi. Bunday muhitda o‘sayotgan Akim qadimgi geologik jarayonlar haqida xuddi o‘zi guvoh bo‘lgandek zavq bilan gapiradi:

"Avval bu hududlarda Tetis okeani mavjud bo‘lgan. Unda ulkan dinozavrlar va akulalar yashagan. Vaqt o‘tishi bilan u chekinib, bizga Kaspiy va Qora dengizni qoldirgan. Bunga dalil sifatida bizning hududimizdan topiladigan qadimgi hayvonlarning skeletlari va tishlarini ko‘rsatish mumkin".

Repetitorsiz ta’lim: YouTube va mustaqil izlanish

Ko‘pchilik ota-onalar farzandining muvaffaqiyatini qimmatbaho repetitorlar yoki xususiy markazlarda ko‘rishadi. Biroq Akim — zamonaviy texnologiyalardan to‘g‘ri foydalanib, o‘zini o‘zi rivojlantirish (self-education) mumkinligining yorqin isbotidir.

Uning kun tartibi juda oddiy, ammo tartibli:

• Ertalab maktab darslari;

• Bo‘sh vaqtda kitob mutolaasi, shaxmat va velosiped;

• Smartfondan kuniga ko‘pi bilan 2,5 soat foydalanish (bu uning shaxsiy cheklovi).

Yosh olim YouTube platformasidan o‘yin o‘ynash uchun emas, balki "Shakamuro" kabi ilmiy va tarixiy kanallarni tomosha qilib, ma’lumotlarni tahlil qilish uchun foydalanadi.

Maktab dasturidan tashqaridagi Rim va Kimyo

Akimning eng kuchli jihati — har bir mavzuga chuqur yondashishidir. Masalan, maktabda Qadimgi Rim tarixi o‘tilsa, u faqat darslik bilan cheklanmaydi. Gladiatorlar hayoti, Kolizeyning qurilish muhandisligi va Rim raqamlarining kelib chiqishini mustaqil tadqiq qiladi. Kimyo va kosmos mavzularida ham xuddi shu uslubda alohida daftarlar tutib, qaydlar yozib boradi.

Digitalbusiness nashrining yozishicha, aynan mana shu tinimsiz izlanishlari sababli o‘qituvchilari va yaqinlari unga “yosh olim” laqabini berishgan.

Muvaffaqiyat siri: Erkinlik va mas’uliyat

Akimning onasi Aykerim xonim o‘g‘lini tarbiyalashda hech qanday qiyin yoki maxsus metodikadan foydalanmaganini aytadi. Barchasining asosi — bolaga ishonch bildirishda:

"Men uni bolaligidan kattalardek qabul qilganman. Hech qachon unga mas’uliyat berishdan qo‘rqmaganman. U bolaligidan aqlli, kattalardek o‘ylaydi va gapiradi. Bolaning rivojlanishida asosiy omillar — intizom, tartib, genetika va mas’uliyat hissi. Ona sifatida mening maqsadim — uning sog‘lom bo‘lishi va kelajakda o‘z yo‘lini mustaqil tanlashidir".

Kelajak maqsadlari: Maqsad — Nazarbayev maktabi va Astrofizika

10 yoshli qahramonimiz o‘z kelajagini hozirdanoq aniq rejalashtirgan. Uning eng katta orzusi — astrofizik bo‘lish va ilm-fan orqali vatanini dunyoga tanitish.

"Men olim bo‘lib, Qozog‘istonni butun dunyoga tanitishni orzu qilaman", — deydi Akim Karaman.

Hozirda u o‘z oldiga ulkan maqsad qo‘ygan: kelasi o‘quv yilida nufuzli Nazarbayev Intellektual maktabiga (NIM) o‘qishga kirmoqchi. Bu qarorni ham u mutlaqo mustaqil qabul qilgan. Hozirda yosh iste’dod o‘z ilmiy loyihalari ustida ishlashni va koinot sirlarini o‘rganishni davom ettirmoqda.