O‘qituvchisi ham, darsligi ham yo‘q universitet: Ecole 42 fenomenini o‘rganamiz

Tasavvur qiling: siz nufuzli universitetga o‘qishga kirdingiz, biroq auditoriyada na partalar, na doskalar va na ma’ruza o‘qiydigan professorlar bor. Atrofingizda faqat yuzlab zamonaviy kompyuterlar va o‘z ustida ishlayotgan talabalar. Bu yerda sizga hech kim dars o‘tmaydi, ammo o‘qishni bitirishingiz bilan Google, Amazon va Meta kabi texnologik gigantlar sizni ishga olish uchun navbatda turadi.

Bu — Fransiyaning Parij shahrida asos solingan va bugungi kunda dunyoda ta’lim inqilobi sifatida tan olingan Ecole 42 loyihasidir.

Ecole 42 falsafasi: An’anaviy ta’limga chek qo‘yish

Ecole 42 — bu an’anaviy akademik qoliplarni butunlay rad etgan innovatsion IT maktabi. Loyihaning o‘ziga xosligi shundaki, unda:

• O‘qituvchilar mavjud emas;

• Darslik va konspektlar yo‘q;

• An’anaviy imtihonlar o‘tkazilmaydi.

Tizimning asosiy e’tibori talabaning mustaqil izlanishi, jamoada ishlashi va real muammolarga yechim topish qobiliyatini shakllantirishga qaratilgan.

Ta’lim jarayoni qanday tashkil etiladi?

1. “La Piscine” (Hovuz) — Eng shafqatsiz saralash bosqichi

Universitetga kirish uchun odatiy testlar o‘rniga nomzodlar 4 haftalik intensiv sinovdan o‘tadilar. Bu bosqichda talaba:

• Kuniga 12-14 soat davomida uzluksiz kod yozadi;

• Murakkab algoritmlarni mustaqil hal qiladi;

• Tashqi yordamsiz yechim qidiradi.

Ushbu bosqichda nomzodning akademik bilimidan ko‘ra uning stressga chidamliligi, falsafiy fikrlashi va irodasi sinovdan o‘tkaziladi.

2. “Peer-to-Peer” — Tengdoshdan o‘rganish usuli

Ecole 42 ning "yuragi" hisoblangan ushbu tizimda talabalar bir-biriga ustozlik qiladilar. Jarayon quyidagicha kechadi:

• Talabaga murakkab loyiha topshiriladi;

• U yechimni internetdan qidiradi va jamoa (kursdoshlari) bilan maslahatlashadi;

• Bajarilgan ishni professor emas, balki boshqa talabalar tekshiradi va baholaydi.

Natijada talabada jamoaviy ishlash ko‘nikmasi (soft skills) va real ish muhitiga moslashuvchanlik darajasi keskin oshadi.

Nima uchun ushbu tizim an’anaviy ta’limdan samaraliroq?

1. Real ish muhiti simulyatsiyasi: Zamonaviy IT kompaniyalarida hech kim xodimga tayyor dars o‘tmaydi. Muammo yuzaga kelganda mutaxassis uni Google, texnik hujjatlar yoki hamkasblari yordamida hal qilishi kerak. Ecole 42 talabani aynan shu muhitga tayyorlaydi.

2. Mustaqil fikrlash (Critical Thinking): Talaba tayyor ma’lumotni iste’mol qilmaydi, balki uni o‘zi izlab topadi va tahlil qiladi. Bu esa mutaxassisning intellektual mustaqilligini ta’minlaydi.

3. Portfolio va amaliy natija: Bu yerda diplom uchun emas, balki real loyihalar ustida ishlash uchun o‘qiladi. Bitiruvchining portfoliosi uning qanchalik kuchli kadr ekanligiga asosiy isbot bo‘ladi.

Kelajak ta’limi: O‘zbekiston uchun yangi imkoniyatmi?

Bugungi kunda jahon mehnat bozorida diplomdan ko‘ra ko‘nikma (skills), nazariyadan ko‘ra natija muhimroq bo‘lib bormoqda. Ecole 42 kabi tizimlarning O‘zbekistonda joriy qilinishi:

• Talabalarning ijtimoiy mas’uliyati va mustaqilligini oshiradi;

• IT sohasiga yuqori malakali, "tayyor" kadrlarni yetkazib beradi;

• Raqamli iqtisodiyot rivojini jadallashtiradi.

Biroq, bitta savol ochiq qoladi: O‘zbekiston yoshlari o‘qituvchisiz, faqat o‘z ustida ishlash orqali bilim olishga tayyormi? Yoki bizga baribir an’anaviy “domla” nazorati kerakmi?

Xulosa o‘rnida: Ecole 42 — shunchaki maktab emas, bu o‘zgaruvchan dunyoda yashab qolish va muvaffaqiyat qozonish falsafasidir. Chunki eng yaxshi ustoz — bu insonning ichidagi cheksiz izlanuvchanlik va bilimga bo‘lgan tashnalikdir.