Qozog‘istonlik 16 yoshli o‘quvchidan texnologik yechim: YouTube orqali dasturlashni o‘rganib, havo sifatini kuzatuvchi servis yaratdi

Qozog‘istonlik 16 yoshli maktab o‘quvchisi Madi Daurenbekov ekologik muammolarga texnologik yechim topish maqsadida “ClearAir Almaty” loyihasini muvaffaqiyatli ishga tushirdi. Ushbu servis real vaqt rejimida atmosfera tarkibidagi zararli moddalarni tahlil qiladi va aholi salomatligini muhofaza qilish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar beradi.

Texnologik yechim va ma’lumotlar integratsiyasi

Loyiha asoschisi dasturlash ko‘nikmalarini mustaqil ravishda ochiq manbalar (YouTube va ixtisoslashgan maqolalar) orqali egallagan. Servisning texnik asosi quyidagilardan iborat:

• Ma’lumotlar bazasi: IQAir (AirVisual), OpenAQ hamda milliy monitoring stansiyalarining ochiq API ma’lumotlari integratsiya qilingan.

• Sun’iy intellekt: Tizim o‘tmishdagi ko‘rsatkichlar va ob-havo omillarini taqqoslagan holda havo sifatining navbatdagi o‘zgarishlarini prognoz qiluvchi SI modeliga ega.

• Arxitektura: Tizim Python tilidagi backend qismi, ma’lumotlar bazasi va foydalanuvchilar uchun qulay Telegram-bot hamda veb-interfeysdan tashkil topgan.

Salomatlikni muhofaza qilish strategiyasi

“ClearAir Almaty” loyihasining ustuvor yo‘nalishi — havo tarkibidagi eng xavfli mikrodispers zarralar — PM2.5 darajasini nazorat qilishdir. Madi Daurenbekov tomonidan ishlab chiqilgan algoritm ifloslanish darajasiga ko‘ra quyidagi klassifikatsiyani taklif etadi:

• Xavfsiz daraja (0–15 mkg/m³): Jismoniy faollik uchun cheklovlar mavjud emas.

• O‘rta darajadagi xavf (35–75 mkg/m³): Tashqarida bo‘lish vaqtini qisqartirish va himoya niqoblaridan foydalanish tavsiya etiladi.

• Yuqori xavf (150 mkg/m³ dan yuqori): Barcha aholi qatlamlari uchun ochiq havoda bo‘lish salomatlikka jiddiy zarar yetkazishi mumkin.

Kelajakdagi istiqbollar

Hozirda loyiha to‘liq ijtimoiy xarakterga ega bo‘lib, xizmatdan foydalanish bepul. Muallif kelajakda quyidagi bosqichlarni amalga oshirishni rejalashtirgan:

1. Android va iOS operatsion tizimlari uchun mobil ilovalarni ishga tushirish.

2. Xalqaro ekologik grantlarni jalb qilish orqali sensorlar tarmog‘ini kengaytirish.

3. Akademik ko‘rsatkichlarini mustahkamlagan holda AQShning “Ivy League” (Eman ligasi) universitetlarida muhandislik yo‘nalishida tahsil olish.

Ushbu loyiha zamonaviy ta’lim texnologiyalari va shaxsiy intilish birlashganda jamiyatning global muammolariga samarali yechim topish mumkinligiga yorqin misol bo‘la oladi.