Ta’lim tizimida keskin choralar: Bolalarga nisbatan zo‘ravonlik qilgan pedagoglar ishdan bo‘shatiladi
O‘zbekiston ta’lim tizimida bolalar huquqlarini himoya qilish va ularga nisbatan zo‘ravonlikning har qanday shakliga chek qo‘yish bo‘yicha yangi tartib joriy etilmoqda. Endilikda o‘quvchilarga nisbatan kuch ishlatgan yoki tazyiq o‘tkazgan xodimlar bilan mehnat shartnomasi darhol bekor qilinishi mumkin.
Mazkur tartib Maktabgacha va maktab ta’lim vazirining 2026-yil 19-yanvardagi 18-sonli buyrug‘i bilan mustahkamlab qo‘yildi.
Huquqiy asos va maqsad
Ushbu hujjat O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 24-dekabrdagi PF-256-son Farmoni hamda “Bolalarni zo‘ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish to‘g‘risida”gi Qonun ijrosini ta’minlash maqsadida qabul qilingan.
Asosiy maqsad — ta’lim muassasalarida zo‘ravonlikka nisbatan mutlaqo murosasizlik muhitini yaratish va har bir bolaning xavfsizligini kafolatlashdir.
Yangi tartib bo‘yicha nimalar o‘zgaradi?
Yangi buyruqqa asosan, maktabgacha, maktab va kasbiy ta’lim tashkilotlarining ichki tartib-qoidalari hamda xodimlarning lavozim yo‘riqnomalari tubdan qayta ko‘rib chiqildi:
-
Majburiyatning qat’iylashtirilishi: Endi har bir pedagog va xodimning mehnat shartnomasida bolalarga nisbatan zo‘ravonlik sodir etmaslik majburiyati alohida band sifatida kiritiladi.
-
Xabardor qilish mas’uliyati: Xodimlar bolalarga nisbatan zo‘ravonlik holatlarini aniqlagan taqdirda, darhol “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari va ichki ishlar organlariga xabar berishlari shart.
-
Intizomiy chora: Bolaga nisbatan zo‘ravonlik qilish — mehnat majburiyatlarini bir marta qo‘pol ravishda buzish deb baholanadi.
Direktor tashabbusi bilan ishdan bo‘shatish
Yangi tartibning eng muhim jihati shundaki, pedagog yoki boshqa xodim tomonidan bolaga nisbatan zo‘ravonlik sodir etilishi ish beruvchi (direktor) tashabbusi bilan mehnat shartnomasini bekor qilish uchun yetarli asos bo‘ladi.
Eslatib o‘tamiz: Bu qoida nafaqat maktablar, balki bog‘chalar, ixtisoslashtirilgan maktablar va barcha kasbiy ta’lim muassasalariga ham taalluqlidir.
Xulosa
Bu o‘zgarishlar ta’lim dargohlarini bolalar uchun eng xavfsiz maskanga aylantirish yo‘lidagi muhim qadamdir. Pedagogning ma’naviy qiyofasi va uning bolalar bilan muloqoti endilikda qat’iy huquqiy nazorat ostida bo‘ladi.