AQSh universitetlarida baholash tizimi islohoti: Sun’iy intellekt sababli og‘zaki imtihonlar qaytmoqda

Sun’iy intellekt (AI) texnologiyalarining ta’lim jarayoniga shiddat bilan kirib kelishi AQShning yetakchi oliy ta’lim muassasalarini an’anaviy baholash tizimini qayta ko‘rib chiqishga majbur qilmoqda. Oxirgi ma’lumotlarga ko‘ra, ko‘plab professorlar yozma topshiriqlar o‘rniga bilimni tekshirishning og‘zaki imtihon shaklini joriy etishni boshladilar.

Yozma ishlarning ishonchliligi masalasi

Mutaxassislarning qayd etishicha, ChatGPT va boshqa sun’iy intellekt vositalari yordamida tayyorlangan yozma ishlarning sifati keskin oshgan bo‘lsa-da, bu talabaning haqiqiy bilim darajasini aks ettirmayapti. Ko‘p hollarda talabalar o‘zlari taqdim etgan ishning mazmun-mohiyatini izohlab berishda qiyinchilikka duch kelmoqdalar.

Kornell universiteti professori Kris Shaffer o‘z o‘quv kurslarida “og‘zaki himoya” usulini joriy qildi. Uning ta’kidlashicha: “Og‘zaki imtihonni sun’iy intellekt yordamida topshirishning imkoni yo‘q. Bu yondashuv talabani o‘quv materialini chuqur o‘zlashtirishga majbur qiladi”.

Maqsad — firibgarlikning oldini olish emas, balki ijodkorlikni saqlash

Pensilvaniya universiteti dotsenti Emili Hammerning fikricha, og‘zaki imtihonlar faqatgina firibgarlikka qarshi kurash vositasi emas. Asosiy muammo — talabalarning mustaqil fikrlash va ijodkorlik ko‘nikmalarini yo‘qotib borayotganidir.

“Bu jarayon tashqaridan akademik firibgarlikning oldini olishdek ko‘rinsa-da, asl maqsadimiz talabalarning tanqidiy fikrlash qobiliyatini saqlab qolishdir”, — deydi dotsent Hammer.

Raqamli transformatsiya: AI yordamidagi og‘zaki imtihonlar

Nyu-York universitetida og‘zaki baholashning zamonaviy va innovatsion shakllari sinovdan o‘tkazilmoqda. Professor Panos Ipeirotis sun’iy intellekt negizida ishlovchi maxsus og‘zaki imtihon tizimini joriy etdi. Ushbu tizimda:

• Talabalar maxsus chatbot bilan muloqot orqali savollarga javob beradilar;

• Tizim talabaning loyiha ustida qanchalik mustaqil ishlaganini tahlil qiladi;

• Dastlabki xulosalarga ko‘ra, bu usul hatto tortinchoq talabalarning bilimini namoyon etishiga yordam beradi.

Shu bilan birga, ba’zi talabalar “bo‘sh ekran” bilan muloqot qilishda ma’lum noqulayliklar borligini ta’kidlashmoqda. Shunga qaramay, aksariyat pedagoglar og‘zaki muloqot bilimni chuqurroq va xolisroq baholash imkonini beradi, degan fikrda yakdil.